ئهم چ ژ زانكۆیێ وهردگرین؟
بەلاڤ بکە
سهردار هێتوتى
ئهم یێن ل وهلاتهكى، قهدهرا مه یا كهفتیه د دهستێ كۆمهكا مرۆڤان دا، لێ ئهو یێن ل گۆپیتكێ و خهلك ب گشتى ل خال و پهیسكێن دویڤ واندایه، هزرا ڤێ كۆما مرۆڤان ئهوه كو بشێن مه فێرى زمانێ سهردهم بكهن و پالدانا مه دكهن بهرهڤ پێش بچین، لێ ئهمێت نهزان، ناخوازین یان ژى د شیانێن مه دا نینه فێرى وێ زانینا بهركهفتى ببین یا ڤان مرۆڤێن زانا دڤێت، ڤان مرۆڤا شیاینه ب ههر رێكا ههبیت باوهرنامهیهكا بلند د بیاڤێن جودا ب دهستخۆڤه بینن و ب رێكا وێ باوهرنامێ بارانا فهلسهفا زانینا خۆ ل سهر سهرێ مه ببارینن و مه د ههڕیێ وهركهن.
ناڤهڕۆكا بابهتێ مه لدۆر قوتابى و خوێندكارانه، ئهڤرۆ ئهڤ تهخه یێن ل بهر مهترسییێ، نزانن دێ ل زانكۆیێ فێرى زانستى بن یان خۆ فێرى زمانى بكهن، ئهو ل قۆناغێن دهستپێكى و ناڤنجى و ئامادهیى ب زمانێ كوردى دخوینن، ب وى زمانى فێرى زانستى دبن، ب وى زمانى دشێن دهربڕینێ بكهن، ب وى زمانى دشێن ئافراندنێ بكهن، لێ دهما دگههنه زانكۆیێ دكهڤنه د تاریاتییا زانینێ دا، چونكى ل ڤێ ناڤهندا بهركهفتى ل جهێ پێدانا زانین و زانستى، بزاڤ ههیه ئهو فێرى زمانێن بیانى ببن و زمانێ كوردى ل ڤێ ناڤهندێ ب فلسهكێ سۆتى ناچیت.
زانكۆیێن كوردستانێ و ب تایبهت یێن ل سنۆرێ پارێزگهها دهۆكێ، كوردى یا ههرماندى و یا كرێت و كێم بهاكرى و بزاڤا وان ئهوه دهما قوتابى دچیته قۆناغا ئێكێ بابهتى ب زمانێ ئینگلیزى یان عهرهبى بدهنێ، ئهڤه د دهمهكى دایه كو ئاستێ وهرگرتنا ڤان ههر دوو زمانان ل نك قوتابیان د خالێن ههره لاواز دایه، لهوما هێشتا ل دهستپێكێ كار دگههیته هندێ كو خویندكارێ مه زانكۆیێ ب چ ڤه نهوهرگریت و ب تنێ ئارمانجا وى وهرگرتنا باوهرنامهیهكێ بیت و خلاس.
بهریا چهند رۆژان، ل دیوانا دوو كهسێن هێژا دابووم، ههر دوو دهرچوویێن پشكا زمانێ ئینگلیزى نه ل زانكۆیێ، ئێك ژ وان كارێ وهرگێرانێ دكهت و مه بهحس ل سهر لاوازیا ئاستێ زانكۆیان دكر ل دهۆكێ و سحبهت هاته سهر زمانێ فێربوونێ و چاوانییا ب بها ئێخستنا زمانێ دایكێ، ئێك ژ ههڤالان بهحس ئینا سهر زمانێ ئینگلیزى كانێ چاوا ژ چنهیێ ئهڤرۆ بوویه زمانێ ئێكێ ل جیهانێ، وى بهحس ل سهر كارێ نڤیسهرێ مهزن یێ شانۆیان، شكسپیرى (26 نیسانا 1564- 23 نیسانا 1616) كر و ڤهگێڕا كانێ چاوا زمانێ ئینگلیزى ل نك خهلكێ وهلاتێ ئینگلستانێ یێ بێى بهابوو و ب زمانێ گوندیان دهاته ل قهلهمدان و خهلكێ باژێڕان و كهسێن دهولهمهند ب زمانێ فرهنسى دئاخڤتن، لێ ڤى نڤیسهرێ مهزن بهرههمێن خۆ ب زمانێ خۆ یێ دایكێ نڤیسان و روحا زمانێ ئینگلیزى ل نك خهلكى ساخكر و پاراست، بهس ل كوردستانێ بهرۆڤاژى ههلگرێن باوهرنامهیێن دكتۆرایێ و ماستهرێ شهرمێ دكهن ب زمانێ كوردى باخڤن و بنڤیسن و بهلاڤكهن، ب هند بههانهیێن شهرمین.
ل ڤێره دخوازم بێژم، مه ژى ئهحمهدێ خانى و جزیرى و دههانێن دیتر ههبوون و ههنه، لێ جهێ داخێ یه ئهم نهشیاین ب دروستى ل سهر رێك و رێبازا وان بچین، ئهڤرۆ مه زانكۆ یا كرییه ناڤهندهك بۆ فێربوونا زمانێ بیانى ل جهێ پێدانا زانستى.
