بەرسڤدانەک بۆ ئاخفتنا رێزدار د.محمد احسان:

"وەلات ب شعرێن درەو ناچێبیت"

دبەرناما (تەڤن) دا خەلەکا رۆژا ئێکشەمبییێ 16/11/2025 ئەوا (رێبەر کوردۆ) پێشکێشدکەت و ب ناڤێ (کورد نەتەوە یان عەشیرن) دەمژمێر (10:00)ی شەڤ بەلاڤبوویی، دو کەسێن ئەکادیمی هاتبوونە مێهڤانکرن؛ هەردو رێزدار (د. محەمەد ئێحسان/تایبەتمەندێ ناسیونالیزمێ و رۆژهەلاتا ناڤین  - د. خەلیل ئەترووشی/ تایبەتمەندێ دیرۆکا هەڤچەرخ یا ئیراقێ).

ل بەراهییێ من دڤێت بێژم؛ هەمی بەرنامە وەک ناڤەرۆک و بۆچوونا هەردو مێهڤانێن بەرنامەیی ژی وەک مژار بۆ جڤاکێ مە گەلەک و گەلەک گرنگن و پڕانیا ئاخفتنێن هاتینەکرن گەلەک باش بوون، سەرباری هەندەک تێبینییان.

ئەز نەکەسەکێ سیاسیمە؛ لێ ژبەرکو ئەڤە چەندین سالە مژویلی وارێ چاند و ئەدەبیات و کەلتوور و هونەریمە، ئەوی مافی ددەمە خۆ کو ئاخاڤتن و بۆچوونا شاش و راست ژهەڤدو جودا بکەم، و تێرا هندێ ژی ئاگەهداری دیرۆک و باندۆرا کەلتووریمە د ژیانا گەل و جڤاک و دۆزا نەتەوەیان دا.

ئەڤ نڤیسینا من تایبەتە ب ئێک رستەیا رێزدار د. محەمەد ئێحسانی ڤە، کو ل دویماهییا بەرنامەی و دخۆلەکا (52:30)ێ دا بەحسی نەتەوێ کری و گۆتی؛ "وەک نەتەوە ئەم نە نەتەوەینە و وەلات ب منافقان ناچیتە سەری و ئەو مەفهوومێ نەتەوێ یێ هندەک ل سەر دچن نە مەفهوومێ هندێ یە ڤی وەلاتی پێ ئاڤەدان و گەش بکەی..." ل دویماهییا پەرەگرافا خۆی یا دەنگی دبێژیت: "وەلات ب شعرێن درەو ناچێبیت" نڤیسینا من بتنێ گرێدای ڤێ رستێ یە، بتنێ ئەو رستەیا من دڤێت ل سەر بئاخڤم ئەڤەیە "وەلات ب شعرێن درەو ناچێبیت" کو رێزدار د. محەمەد ئێحسانی ی ل درێژاهییا ئاخڤتنا خۆ دا بەحس کری.

ب باوەریا من؛ راستە رێژەیەک ژهەستا نەتەواتی یا گەلان خۆماک و خۆڕستە، لێ هەکە هەلبەست (شعر)، هونەر، ئەدەب، چاند و کەلتوور ب گشتی نەبن؛ ئەو هەست تێرا هندێ ناکەت دەربازی بازنەیێ هوشمەندییێ ببیت، لەورا هەستا نەتەوەیی پەیسکا ئێکێ یە کو هوشمەندییا نەتەوەیی و ل دویڤڕا ژی ژێیاتی و ئنتیمایا نەتەوەیی خورت و رەهدار ببن. هەلبەست و هونەر و چاند و ئەدەبیات ب تەڤایی ل سەر رەهەندێ هەست، سۆز، جوانناسی و ستاتیکایێ کار دکەن. لەوا چەنەلێ هونەر و چاندێ راستەڕاست گرێدایی پرسا خزمەتکرنا ئالێ ناڤدا یێ مرۆڤانە؛ لەوا هوشمەندییا نەتەوەیی چ جاران بێی هەستا نەتەوەیی ناهێتە ئاڤاکرن و خورتکرن، ئەو بەرهەڤی و هارمۆنییا هەلبەستەک یان هەر ژانرەکا تۆرەیی و هونەری و کەلتووری ب گشتی دناڤ هەستا کەس و تاکێن نەتەەوەئاڤا دکەت؛ چ هێز و ئەلەمەنتەک دی نەشێن وێ بکەن، د پێڤاژۆیا خەباتا گەل و نەتەوەیان دا رۆلێ چاند و هونەر و ئەدەبیاتێ رۆهن و بەرچاڤە کا چەوا هوشمەندی و ژێیاتی پێ هاتینەخورتکرن و ل داویێ ئارمانجێن نەتەوەیێ پێ هاتینە بدەستڤەئینان، بێگومان رەوش و پەرگالا هەر گەل و نەتەوەیەکێ جودانە و شەرتومەرجێن خۆیی و بابەتی دبنە سەدەمێ سەرکەفتن و شکەستن و نەگەهشتنا ئارمانجێ، لێ گرێدانا (شعرێ) و وەسفکرنا وێ ب (شعرێن درەو) چ لۆجیک تێدا نیە کو چێنەبوونا وەلات و نەتەوێ پێڤە بهێتە گرێدان، هەمی ئەو هەلبەست و سروود و سترانێن بۆ گەل و نەتەوەیا مە هاتینەنڤیسین و گۆتن، فاکتەرێن گەلەک بهێز بووینە کو هەستێن نەتەوەیی و شانازیکرنێ و خورتکرنا جانێ بەرخۆدانێ ل جەم مرۆڤێ کورد گەش بکەن، (ئەی رەقیب، نەورۆز، کینە ئەم، وەلاتێ مە کوردستانە، ئەی فەلەک بۆ تە دنالم، کوردستان نیشتمانی کورد، وا هاتن پێشمەرگێن مە، کوردستانێ کوردستان باخچێ گولان، گەلێ بارگران، کوردستانا دەلالم، کورد هاتن، بانگێ بلند، ئاش ئاش، ئەی فەلەک فەلەک، دەگەڕێمەوە بۆ وڵاتەکەم، ئەی شەهیدان، پێشمەرگە مەزنییا چیایێ ژۆری، هڕگڕ...و ب دەها و سەدان شعر و ستران) پرسیار؛ ئەرێ ئەڤ تێکست و هەلبەستێن شعری چ درەو تێدا هەنە؟! پرسیار؛ هەکە ڤان هەلبەست و سروود و سترانان ژ دیرۆکا چاند و هونەرێ کوردی دەربئێخین، هەستا مە یا نەتەوەیی دێ د چ رەوش دا بیت، ئەز بێژم هەکە مە گازندەیێن سیاسی ژی هەبن و ئەم ل سەر نیفاق و هەڤڕکییا کرێت یا سیاسی بئاخڤین، لێ زولم و زێدەگاڤی و بێ ئینسافییە ناڤێ (درەو) بێخینە سەر (شعر)ێ، بڕاستی ژی هەلبەست و چاند و هونەر و ئەدەبێ کوردی خزمەتەکا مەزن یا هەستا نەتەواتییا کورد و کوردستانێ کرییە و مل ب ملی پێشمەرگەێن کوردستانێ دسەنگەرێ بەرخۆدانێ دا بووینە و راستەڕاست پشکدار بووینە دئاڤاکرنا هۆشمەندی و ژێیاتی و ئنتیمایا مرۆڤێ کورد بۆ دۆزا گەل و وەلاتێ خۆ، هیڤیدارم ئەڤ نڤیسینا من خراب نەهێتە وەرگرتن، تنێ من ڤیایە بەڕەڤانیێ ژ رۆل و باندۆرا راستەقینە یا چاند و هونەری بکەم د خزمەتکرنا دۆزا نەتەوەیی دا وەک گەشکرنا هەستا نەتەوەیی هەتا دگەهیتە هوشمەندی و ژێیاتییا نەتەوەیی، بڕاستی ژی من دیت رێزدار(د. محەمەد ئێحسان) دڤێ خالێ دا کو هەلبەستێن (شعرێن) کوردی وەک (درەو) بناڤ دکەت،پێ دلتەنگ و زڤێر بووم، ژبەرکو باوەرناکەم چ هەلبەستڤانەکێ کورد ل دەمێ هەلبەستەک بۆ کوردستانێ و پێشمەرگەیی و شەهیدی و دۆزا نەتەوەیا خۆ ڤەهاندبیت؛ چ جارا وان (درەو) ل گەل خۆ و مللەتێ خۆ و دۆزا خۆ کربیت، نزانم بۆچی ئەڤ پەیڤ و پاشگرێ (درەو) ل گەل (شعر)ێ هاتە گرێدان؟! شعر شعوورا مرۆڤی یە، شعوورا شاعران ژی بۆ دۆزا پیرۆزا نەتەوەیی کو هزاران مرۆڤ ژ پێخەمەتی وێ دۆزێ بووینە قوربان چ پێدڤی (درەو)ێیە؟! ب دیتنا من هەلبەستڤان (شاعر/ئەوێن شعرێ ڤەدهینن) پێدڤیە رێز لێ بهێتەگرتن کەد و کارێ وان ژی ب چاڤێ رێزێ لێ بهێتە تەماشەکرن، لێ مخابن وەک کەسێن درەوین و خودان هەست و شعوورێن درەو دهێنە ناساندن، من نەڤێت زێدەتر ل سەر بابەتی بنڤیسم، لێ من ڤیا بەڕەڤانییێ ژهەست و هزر و شعوورا خۆ بکەم کو هەتا هەلبەستەکێ ڤەدهینم خوینا من دبیتە ئاڤ، ئەرێ مەعقوولە ئەوا ئەز و هەڤالێن شاعر ڤەدهینین و دنڤیسین و دبێژین (درەو)بن؟! من ب خۆ چ جارا درەو ل هەست و شعوور و وژدانا خۆ نەکریە و ناکەم، و ل دویماهییێ دبێژم؛ وەلات وەها ژی چێنابیت کو ب چاڤێن نقاندی رادەینە سەر حشک و تەڕان و کەد و کێفەراتا نازکترین و هەستیارترین توێژا جڤاکێ کو شاعرن کرێت و بنپێ بکەین.