پشتی سالەکێ ژ نەمانا ئەسەدی؛ سووریێ بەرەڤ دهولهتهكا دیمۆكراسی یان شهڕێ ناڤخۆیی
بەلاڤ بکە
ئومێد باشکالی - نڤیسەر
رهوشا سووریێ پشتی سالهكێ ژ نهمان و ژناڤچوونا رژێما بهشار ئهسهدی دهربازی قویناغهكا نوی و ئالۆزبوویه و دهستههلاتا شامێ نهشیایه بنگهههكێ بریاردانا ههڤپشک دروست بكهت و ههبوونا دهستێن دهرهكی رهوشا وی وەلاتی ئالۆزتر كریه.
پشتی دهربازبوونا سالهكێ بسهر ژناڤچوونا رژێما بهشار ئهسهدی و رهڤینا وی بۆ مۆسكۆیێ، سووریێ د قویناغا دهستھهلاتا ڤهگوهاستنێ را دهرباز دبیت، لێ قویناغهكا گهلهک سست و ل سهر خۆ یه هێشتا نهگههشتیه ئهنجام و سهقامگیریهكا تەمام.
سووریا یا نوكه ژ ئالییێ دهستھهلاتهكا دهمكی ڤه دهێته برێڤهبرن كو ژ سهركردەیێن بهرێ یێن ئۆپۆزسیۆنێ و كهسایهتی یێن تهكنۆكرات پێكدهێت. ئارمانجا سهرهكی یا ڤێ حكومهتێ بەرهةڤکرنا دهستوورهكێ نوی و برێڤهبرنا پرۆسەیا ههلبژارتنایه، سەرباری وێ یەکێ کو ههلبژارتن هاتنەکرن لێ ههتا نوکە نهشیانه پهرلهمانهكێ چالاک دابمهزرینیت. ههروهسان ههڤركیێن ناڤخۆ ههنه، كو هێشتا ههڤركی ل سهر دابهشكرنا پۆستان د ناڤبهرا گرۆپێن جودا یێن ئیسلامی، لیبرال و نهتهوهیی دا ههیه، د ههمان دهم دا نهبوونا سهركرداتییهكا ئێکگرتی ئاستهنگهکا ههره مهزنه.
دابهشبوونا چهكی د دهستێن گرۆپان دا پرسهكا دی یه ل ههمبهر ئارامییا سووریێ ههرچهنده لهشكهرێ رژێما بهرێ ب تهمامی هاتییه ههلوهشاندن، لێ هێشتا چهک د دهستێ دههان گرۆپێن چهكدار دا هه یه و پرۆسهیا ئێکگرتنا لهشكهری گهلهک ب زهحمهتكریه. مهترسیهکا دی كو ئهو ژی تۆلڤهكرنه ل وان دهڤهرێن كو ئالیگرێن رژێما بهرێ ئانکو ئالیگرێن بهشار ئهسهدی لێ دژین وهكو لازقیه و تهرتووس، كو ترسا كوشتن و تۆلڤهكرنێ هه یه. حكومهت بزاڤێ دكهت رێگرییێ ژ ههر تۆلڤهكرنهكێ بكهت دا كو شهرێ ناڤخۆیی دروست نهبیت. ژێرخانەیا ئابۆری یا وەلاتی ب تهمامی وێران بوویه، وێستگههێن كارهبێ، ئاڤێ و رێكوپر هێشتا پێدڤی ب نویژهنكرنێیه. ههروسان سەرباری ههژمارهكا بهرچاڤ یا پهنابهران ژ توركیا، لوبنان و ئهورۆپا ڤهگهریاینه، لێ گهلهک كهس ژبهر نهبوونا ئارامی و خزمهتگۆزارییان هێشتا ڤهنهگهریاینه یان ژی باوهری ب دهستھهلاتا نوکە یا شامێ نینه.
پهیوهندییێن دهرهكی كاریگهریهكا مهزن ل سهر رهوشا سووریێ ب تهمامی كریه، وهلاتێن رۆژئاڤا و ئهمریكا ب مهرج هاریكارییا حكومهتا نوکە یا سووریێ دكهن، مهرجێ وان ژی ئهوه كو دڤێت مافێن پێكهاتهیان بهێنه پاراستن و رێ ل گرۆپێن توندرهو بهێته گرتن. ههروهسان توركیا رهوشا وی ولاتی ئالۆزتركریه و هێشتا رۆلهكێ چالاک یێ سهربازی ل باكورێ سووریێ ههیه و كاریگهریهكا مهزن ل سهر بڕیارێن دهستھهلاتا شامێ ههیه. ژ ئالییەکێ دی ڤە ئسرائیل ژ ترسا كهفتنا چهكێ ستراتیژی بۆ دهستێ گرۆپێن نهنیاس ڤە و گرۆپێن تووندرهو، دهڤهرهكا دژه-چهک ل باشوورێ سووریێ دروست كریه.
ل سووریێ دهڤهرهكا ئارام ههیه ئهو ژی دهڤهرێن كوردینه، رهوشا باكور و رۆژھهلاتێ سووریێ كو ب (رۆژئاڤا یێ كوردستانێ دهێتە نیاسین، هێشتا تایبهتمهندییا خۆ ههیه، دانوستاندنێن هێزێن كوردی ل گهل حكومهتا نوی ل شامێ ل سهر برێڤهبرن و نڤیسینا دهستوورهكێ نوی بهردهوامن كو ئهو ژی (نەمهركهزیهت یان فیدرالییه) لێ هێشتا نهگههشتینه رێکكهفتنهكا ههڤپشک و دویماهییێ. ژبهر ههبوونا ڤان ئهگهران و رهوشهكا تایبهت و ئالۆز، نوکە سووریێ ل سهرێ ڕێیهكێ یه كو دویماهییا وێ ڕێکێ ب زهلالی دیار نینه، كو ئهو ژی یان دێ بهرهڤ دهولهتهكا مهدهنی و دیمۆكراسی ڤە چیت و دهربازی قویناغهكا نوی یا سیاسی و سهربازی بیت یان ژی دێ تووشی شهڕهكێ ناڤخۆ یێ دژوار بیت.
