گاڤ

ل گۆرەیی راپۆرتەکێ، د پرسا رێککەفتنا دناڤبەرا هێزێن سووریا دیمۆکرات (هەسەدە) و حکومەتا دیمەشقێ دا، پاریسێ رۆلەکێ ئەرێنی گێرایە و "هەتا بەروڤاژی ئەمریکا کو پتر پشتەڤانییا شەرعی دکر، پشتا کوردان گرت". ئەڤ بزاڤا کاریگەر یا فرەنسا ژی ئەنجامێ هژمارەکا پەیوەندییێن ئیمانوێل ماکرۆن سەرۆکێ فرەنسا بوویە، کو ئێک ژ وان ژی ل گەل سەرۆک نێچیرڤان بارزانی بوویە.

دابەشکرنا ئەرکان؛ واشنتۆن بۆ ئاسایشێ و پاریس بۆ سیاسەتێ

چەند ژێدەرێن دیپلۆماسی یێن فرەنسی بۆ مالپەرێ مۆنیتەر یێ ئەمریکی گۆتییە، جۆرەک ژ دابەشکرنا ئەرکان دناڤبەرا ئەمریکا و فرەنسا دا هەبوویە. راپۆرتێ نڤیسییە:

واشنتۆن: تەکەزی ل بهێزکرنا پێگەهێ ئەحمەد شەرع وەک سەرۆکێ دەولەتێ و کۆنترۆلکرنا زیندانێن داعشێ و کەمپان کریە.

پاریس: رۆلێ "پشتەڤانی و دارشتنا مافان" گێرایە. فرەنسا سەرنجا خۆ ئێخستیە سەر چەسپاندنا مافێن مەدەنی، زمانێ کوردی، رێڤەبەرییا خۆجهی و نوینەراتیا کوردان د ناڤ دەستهەلاتێ دا.

کوردان چ دەستکەفتیێن سیاسی بدەستڤەئینان؟

ل گۆرەیی گۆتنا وان بەرپرسێن دیپلۆماسی، رێککەفتن بتنێ تێکەلکرنا شەرڤانان نینە د ناڤ سوپای دا، "بەلکو فرەنسا شیا چەند خالێن گرنگ بسەلمینیت کو د رەشنڤیسێن دەستپێکێ دا نەبوون،" ژ وان ژی:

● مافێن مەدەنی و پەروەردەیی: رێککەفتن گەرەنتییا مافێن مەدەنی و پەروەردەیی یێن گەلێ کورد دکەت.

● ڤەگەریانا ئاوارەیان: گەرەنتییا ڤەگەریانا ئاوارەیان بۆ جهـ و وارێن وان بێ چو فشارەکێ بکەت.

● پۆستێن بلند: بریار هاتییە دان کو بەرپرسێن کورد د پۆستێن بلند یێن پارێزگەهێن وەک حەسەکێ و پۆستێن وەزاری دا بهێنە دانان.

● دەستوورێ نوی: پاریس گەشبینە کو دیمەشق رێ بدەت نوینەرێن کورد و هەسەدێ  پشکدارییێ د وێ لیژنەیێ دا بکەن یا کو دەستوورێ نوی یێ وەلاتی دنڤیسیت.

هەڤپەیمانیەکا دیروکی؛ ژ میتەران هەتا ماکرۆن

پشتەڤانییا فرەنسا بۆ کوردان دەمکی نینە، بەلکو رهـ و ریشالەکێ دیرۆکی هەیە. راپۆرت ب ڤی رەنگی بەحس لێ دکەت:

1983: دامەزراندنا پەیمانگەها کوردی ل پاریس.

1991:  فرەنسا پالدەرا سەرەکی یا بریارا 688 یا جڤاتا ئاسایشێ بوو بۆ پاراستنا کوردێن هەرێما کوردستانێ. دانیال میتەران، هەڤژینا سەرۆکێ وی دەمی یێ فرەنسا، پشتی سەرەدانا خۆ بۆ سنۆران و پشکداریکرن د روینشتنا ئێکەم خۆلا پەرلەمانێ کوردستانێ دا ل سالا 1992ێ، ب "دایکا کوردان" هاتە نیاسین.

سەردەمێ نوی: ل سالا 2014ێ فرەنسا ئێکەم وەلات بوو چەک بۆ پێشمەرگەیی هنارتی. ماکرۆنی ژی ئەڤ میراتە بەردەوامی پێدایە، ب جۆرەکی کو د سالێن 2023 و 2024ێ دا ژی چەندین جاران ل گەل سەرۆک بارزانی، سەرۆک نێچیرڤان بارزانی و مەسروور بارزانی، سەرۆکێ حکومەتا هەرێما کوردستانێ کۆمبوویە.

هەڤپەیمانییا هەسەدێ و فرەنسا وی دەمی بهێزتر بوو کو پتر ژ 1,300 وەلاتییێن فرەنسی چوونە دناڤ داعشێ دا. نوکە کو زیندانی دهێنە بۆ ئیراقێ دهێنە ڤەگوهاستن و کەمپ (وەک هۆل) دکەڤنە بن چاڤدێرییا سوپایێ سووریێ، فرەنسا تەکەزییێ ل وێ چەندێ دکەت کو "دڤێت ئەڤ پرۆسەیە ب جۆرەکی بیت کو مەترسییێ ل سەر ئاسایشا ئەورۆپا دروست نەکەت."

کەریم قەمەر، نوینەرێ رێڤەبەرییا خۆسەر ل فرەنسا بۆ مالپەرێ ئەمریکی گۆتییە: "ئەم سوپاسییا ترەمپی بۆ رێککەفتنێ دکەین، لێ هەست دکەین واشنتۆن پتر ئالیگرێ شەرعی بوویە. ل بەرامبەر، فرەنسا هەردەم ل گەل مە بوویە. ئەم داخوازێ ژ سەرۆک ماکرۆن دکەین ل سەر پاراستنا گەلێ مە ل سووریێ بەردەوام بیت."