نڤیسین: ئاریان فەرەج

کۆنفرانسێ ئاسایشێ یێ میۆنشن بتنێ کۆمبوونەکا سالانە یا دیپلۆماسی و ئەمنی نینە، لێ مەزنترین سەکۆیا جیهانییە بۆ دارشتنا دیدگەهێن ستراتیژی.

گەرا ئەڤ سالە یا کۆنفرانسی زێدەتر ژ 50 سەرۆکێن دەولەتان و چەندین بڕیاربدەستێن سیاسی بۆ گۆتوبێژکرنا ئالۆزییێن ئاسایشا جیهانێ تێدا د بەرهەڤن، د دەمەکی دایە کو دەڤەرا مە - رۆژهەلاتا ناڤین - ژ هەر دەڤەرەکا دی یا نەئارام ل جیهانێ، د ناڤ جەرگێ ململانێیێن توند و سیبەرا شەڕی و ل بەر دەرگەهێ گوهۆڕینێن سیاسی دا یە.

هەرێما کوردستانێ ژی  ژڤان پێشهاتان نەک هەر دویر نینە، لێ کێم نینن ئەو شرۆڤەکارێن کو ڤان گوهۆڕینان وەک مەترسی بۆ سەر کورد و ئەزموونا وێ دبینن؛ لەوما د ڤی سەردەمی دا پشکدارییا سەرۆک نێچیرڤان بارزانی وەک سەرۆکێ هەرێما کوردستانێ و وەک ئێک ژ سەرۆکێن ڤێ دەڤەرا پڕی قەیران، رەنگە ژ پشکدارییێن گەرێن پێشتر گرنگتر بیت.

سیاسەتمەدارێن جیهانێ ل میۆنشن دخوازن گوهێ خۆ بدەنە بۆچوونێن کەسایەتییێن وەک سەرۆک نێچیرڤان بارزانی، کو ژ ناڤ جەرگێ قەیرانان هاتییە و خواندنێن وی یێن کویر ژ ئەزموون و کەتوارێ دەڤەرێ نە. ئەو وەک نوینەرێ گەلەکی دچیتە میۆنشن کو دزانیت بتنێ ب دیپلۆماسییەتێ و تێگەهشتنێ ژ هەڤسەنگییا هێزان دشێت هەرێما خۆ ژ ناڤ باهۆزا گوهۆڕین و ئالۆزییێن دەڤەرێ ب سلامەتی دەرباز بکەت. سیاسەتمەدارێن رۆژئاڤا و دەڤەرێ هەست ب وێ چەندێ دکەن کو سەرۆک نێچیرڤان بارزانی جودا ژ نوینەرایەتییا هەرێما خۆ، نوینەر و خودان دیدگایەکا "ناڤەندگیر و چارەسەرخوازە" کو دشیاندایە ببیتە پرا پەیوەندیێی دناڤبەرا جەمسەرێن دژی-ئێک دا.

ئەڤە ژی وێ چەندێ دکەت کو دیدارێن وی یێن چاڤەڕێکری ل میۆنشن بتنێ پرۆتۆکۆلی نەبن، لێ ببنە وێستگەک بۆ راوێژپێکرن و گوهێلبوونا دید و بۆچوونێن وی وەک سەرکردەیەکێ دانا ل دۆر پاشەرۆژا ئاسایشا دەڤەرێ.

ئێک ژ خالێن هەرە دیار د چانتەیێ پڕ یێ سەرۆکی دا ل میۆنشن، رۆل و بزاڤێن وی یێن سەرکەفتی بوون د ئارامکرنا ئالۆزییێن سووریێ دا، کو بوونە ئەگەرێ رێگریگرتنێ ل شەڕەکێ خویناوی و بەرفرەهـ کو هەڤزمانێن وی تێدا د بوونە قوربانی.

خالەکا دی: راگرتنا هەڤسەنگییێ دناڤبەرا بەرژەوندییێن گەلێ خۆ و ئاسایشا ناڤدەولەتی و بەرژەوەندیسێن جیرانان، بزاڤێن وی یێن بێ راوەستیان دا کو هەرێما وی و ئەگەر بشێت ئیراق ژی نەکەڤنە دناڤ ململانێیێن دژوار یێن دەڤەرێ و نەبنە گۆرەپانەک بۆ ئێکلاکرنا کێشەیێن ناڤدەولەتی و هەرێمی. هەروەسان تەکەزکرن ل سەر "بێلایەنییەکا چالاک" کو ل دویماهییێ سەقامگیری و بەرژەوەندییان بپارێزیت؛ ئەڤە ئەو دیدگەها سیاسی یا سەرۆک نێچیرڤان بارزانی یە کو سیاسەتمەدارێن جیهانێ دخوازن چەوانییا بجهئینانا وێ ژێ گوهلێ ببن.

پشکدارییا ڤێ جارێ ل میۆنشن، ئاماژەیەکا ب هێزە کو هەرێما کوردستانێ وەک هەردەم پشکدارە د وان دیالۆگان دا یێن ل دۆر ئاسایشا دەڤەرێ دهێنە کرن. ئەڤ پشکدارییە جودا ژ چالاکییەکا دیپلۆماسی یا ئاست-بلند، لڤینەکا ستراتیژی یە ژی کو دکەڤیتە خزمەتا پاراستنا قەوارەیێ کوردستانێ و بهێزکرنا پەیوەندییان ل گەل دۆستان.

د دەمەکی دا کو سیبەرا گەف و مەترسییان ل سەر دەڤەرێ چڕ بووینە و پێشبینییا مەترسییان ل سەر کورد و ئەزموونا وی دهێتە کرن، پشکدارییا ڤێ جارێ یا سەرۆکی ئاماژەیەکا پشتراستکەرە. کۆمبوونێن دوقۆلی یێن سەرۆکی ل گەل سەرکردە و بریاربدەستێن جیهانێ، تەکەزکرنە ل سەر وێ چەندێ کو هەرێما کوردستانێ وەک هەردەم "کارەکتەرەکێ شەرعی و جهێ باوەرییێە" ل سەر ئاستێ ناڤدەولەتی و نیشانا وێ چەندێ یە کو پاراستنا ئاسایشا هەرێمێ و خەلکێ وێ پشکەکە ژ ئاسایشەکا مەزنتر و بتنێ پرسەکا ناڤخۆیی نینە.

ئەڤ پشکدارییە هەڤدەم بەرسڤەکا پشتراستکەرە ژی بۆ وان کەسێن هەیەجان کو دبێژن دڤێت کورد د نوکە دا ل سەر ئاستێ بلند بلڤیت. سەرۆک ب ڤێ پشکدارییێ و ب لڤینێن دی یێن دیپلۆماسی دخوازیت بێژیت: کوردستان ل هیڤییێ نامینیت هەتا چارەنڤیس بۆ بهێتە دیارکرن، لێ ب خۆ ل ناڤەندێن بریاردانێ یە و بەرگرییێ ژ هەبوونا خۆ یا سیاسی دکەت.