دناڤ ئاگرێ زلهێزان دا؛ کوردستان فاکتەرێ ئارامییێ یە
بەلاڤ بکە
مەتین وەرمێلی
ئەو تشتێ ئەڤرۆ ل دەڤەرا مە رویددەت، ئێدی نە بتنێ گەفە، بەلکو رویبرویبوونەکا ئێکسەر و ئاشکرایە دناڤبەرا جەمسەرێن هێزێ دا. هەرێما کوردستانێ ژ ئالییێ جوگرافی و سیاسی ڤە، دناڤ جەرگێ ڤێ هەڤرکییا دژوار دا یە. دناڤبەرا ئاگرێ بەرژەوەندییێن جیهانی دا، پاراستنا قەوارەیێ هەرێمێ پێدڤی ب دیپلۆماسییەتەکا ژیرانە هەیە کو بشێت هەرسێ ئالییێن هەڤکێشەیێ (ئاسایش، سەروەری و بەرژەوەندی) بپارێزیت و ڕێ نەدەت ئاخا مە ببیتە جهێ ئێکلاکرنا کێشەیێن زلهێزان.
دەمێ شەڕ ژ "وەکالەت" دهێتە گوهۆڕین بۆ "ئێکسەر" و ئارمانجکرنا بنگەهێن سەربازی و ناڤەندێن ئابۆری ب مۆشەک و درۆنان، دبیتە مەترسییەکا جدی بۆ سەر ئارامییا جڤاکی. ئەڤ شەڕە بۆ کوردستانێ بتنێ بابەتەکێ سیاسی نینە، بەلکو ئێکسەر کارتێکرنێ ل سەر ژیانا وەلاتییان دکەت. ل ڤێرێ پێدڤی ب سەرکرداتییەکا خۆراگر هەیە کو نەهێلیت ئاخا کوردستانێ ببیتە مەیدانا تۆلڤەکرنێن بێ دویماهی و ب هێزا خۆ، رێگرییێ ل هەر بنپێکارییەکا سەروەرییێ بکەت.
د ڤان کاودانێن دژوار دا، رۆلێ جەنابێ سەرۆک "مەسعوود بارزانی" وەک لێڤەگەرەکێ نیشتیمانی و سیاسی، دبیتە زامنێ پاراستنا کوردستانێ. سەرۆک بارزانی ب درێژاهییا دیرۆکا خۆ یا تێکۆشانێ، ئەم فێرکرینە کو "بڕیارا سەربخۆ" کلیلا رزگارییێ یە. ئەو ب حیکمەتا خۆ، ڕێ نادەت هەرێم ببیتە پشکەک ژ جەمسەربەندییێن شەرخواز. سەرۆک بزاڤان دکەت پەیوەندییێن هاڤسەنگ ل گەل جیرانان و هەڤپەیمانان رابگریت، بێی هندێ کو دەست ژ پرەنسیپێن نەتەوەیی بەردەت. ئەو وەک "ستوینا ئارامییێ" کار دکەت دا کو کوردستانێ ژ وێ گێلەشووکێ بپارێزیت کو دەڤەرێ بەرەڤ وێرانییێ دبەت.
سەرباری فشاران، هەرێما کوردستانێ بتنێ چاڤدێر نینە، بەلکو بوویە ناڤەندەکا کارا و بهێز بۆ بەرقەرارکرنا ئاشتییێ د رۆژهەلاتا ناڤین دا. حیکمەتا سیاسی ل هەولێرێ ئەوە کو کوردستان ببیتە پرەکا دیپلۆماسی دناڤبەرا جیهانێ و دەڤەرێ دا. هەرێم وەک "فاکتەرێ ئارامییێ" دهێتە نیاسین؛ چونکی د ناڤ ڤی هەمی ئاگری دا، کوردستان جهێ پێکڤەژیانێ، ڤەحەواندنا ئاوارەیان و دیالۆگا نیشتیمانییە. ئەڤی رۆلی وەکرییە کو جیهان ب گرنگی ڤە تەماشەیی هەرێمێ بکەن و وەک پشکەک ژ چارەسەرییێ هژمار بکەن، نەکو پشکەک ژ کێشەیێ.
سەرۆک بارزانی هەردەم دوپات دکەت کو هێزا مە د "ئێکگرتنێ" دایە. دناڤبەرا فشارێن تەهران و واشنتۆن دا، ئەگەر "ناڤمالا کوردی" یا ئێکگرتی نەبیت، دێ بییە نێچیرەکا ب ساناهی. بریارا نیشتیمانی یا هەڤپشک یا کو سەرۆک سەرپەرشتییێ لێ دکەت، ئەوە کو مەزنە-هێزێن جیهانێ ب رێز ڤە تەماشەیی قەوارەیێ مە بکەن. هێزا مە نە بتنێ د چەکی دایە، بەلکو د وێ تەبایییێ دایە کو کوردستانێ دکەتە ناڤەندەکا بهێز کو کەس نەشێت ژبیربکەت.
کوردستان پێدڤی ب پاراستنەکا ناڤدەولەتی یا بهێزتر هەیە و ب سەرکرداتییا حەکیمانە یا سەرۆک بارزانی، نامەیا مە بۆ جیهانێ ئەوە: "ئەم ناهێلین ئاخا مە ببیتە جهێ هێرشێ بۆ سەر چو وەلاتان و قەبویل ژی ناکەین سەروەرییا مە بهێتە بنپێکرن". هەرێم دێ هەر مینیت ناڤەندا ئاشتییێ و ژێدەرێ ئارامییێ. ئەرکێ مە نوکە ئەوە، پشتەڤانییا ڤێ رێبازا ژیرانە بکەین دا کو کوردستان هەردەم وەک پەرژینەکێ ئارام دناڤ ڤی ئاگری دا بمینیت. پاشەرۆژا مە د هندێ دایە کو ببینە ناڤەندەکا ئاڤەدانییێ و گوهۆڕینێ بەرەڤ باشتر، نەکو مەیدانەکا نوی بۆ شەڕێن جیهانی.
