فەرماندهیێ بێدەنگ یێ جەنگا ئیران و ئەمریکا-ئیسرائیلێ
بەلاڤ بکە
سالم جاسم
د دیرۆكا هەڤڕکییا مرۆڤایەتیێدا، ههردهم تەکنەلۆژیا سهدهمهكێ ئێکلاکەر بوویە، لێ ئەوا نها د ناڤبەرا ئیران و بەرهیێ ئەمریکا-ئیسرائیلێ دا رویددەت، دەربازکرنا هەمی سنوورێن کلاسیکییە. ئەم ئێدی نە ل همبهر جەنگەکێ سادە یێ موشەک و درۆناینه، بەلکو د ناڤ جەرگێ "جەنگێ ئەلگۆریتمان"داینه. ل ڤێرێ ژیرییا دەستکرد (AI) بتنێ ئامرازەکێ هاریکار نینە، بەلکو وەک فەرماندەکێ بێدەنگ ل پشت پەردهیان بڕیارێ ل سەر دەم، جهـ و ناسنامەیا ئارمانجان ددەت.
ئەڤ وەرچەرخانا ترسناک د دهمهكى دا دیار بوو کو ئاژانسا ڕۆیتەرز ئاشکرا کر، سوپایێ ئەمریکا د هێرشێن ئاسمانی یێن ڤێ دویماهیێ دا بۆ سەر بنگەهێن سەر ب ئیرانێ ڤە، بۆ جارا ئێکێ باوهر ژ بڕیارا ئەلگۆریتمان کرییە. هەڤدەم دگەل ڤێ چەندێ، رۆژنامەیا Bloomberg ئاماژهیێ ب "یەکەیا 8200" یا ئیسرائیلی دکەت کو بتنێ ئەرکێ وان پێشخستنا AIـیە بۆ ڤێ رویبرویبوونێ، ل بەرانبەر ژى، گۆڤارا MIT Technology Review بەحسێ بزاڤێن دژوار یێن تههرانێ دکەت بۆ بهرسڤدانا ڤێ بالادەستییا تەکنەلۆژی.
د ڤێ ههڤكێشهیا نوى دا، ئەرکێ ئێکێ یێ ڤی ژەنەڕالێ بێدەنگ "ناسکرنا دوژمنی"یە د ناڤ ملیۆنان مرۆڤاندا. سیستهمێ ترسناک یێ ئیسرائیلی ب ناڤ (Lavender)، نموونەیا هەرە دیار یا ڤی رەهەندییە. ئەڤ سیستهمە بتنێ چاڤدێریا لۆبۆتێن سەربازی ناکەت، بەلکو دچیتە د ناڤ كاكلكا ژیانا تایبەت یا مرۆڤاندا؛ ژ نامەیێن واتسەپ و تێلیگرامى بگرە تا پەیوەندیێن تەلەفۆنی، شرۆڤهكارى بۆ هەمی پێزانینان دکەت. لاڤیندەر ل دویڤ "نمرەیا گومانێ" کو د ناڤبەرا 1 بۆ 100 د دانیت، ناسنامەیا مرۆڤان ژ "مەدەنی" بۆ "ئارمانجێ" دگوهۆڕیت. ب ڤی رەنگی، "داتا" دبیتە مەزنترین سیخور و ژیانا دیجیتالی دبیتە گهف بۆ سەر ژیانا فیزیکی.
بەلێ ناسکرنا کەسان بێی دیارکرنا جهێ وان تمام نابیت، ل ڤێرێ سیستمێ دووێ کو ب (The Gospel - ئەلبەشیر) دهێتە ناسکرن، ئەرکی وەردگریت. ئەگەر لاڤیندەر "کێ" ئاشكهرا بكهت، ئەلبەشیر "جهان" دەستنیشان دکەت. ئەڤ هەماهەنگیا د ناڤبەرا هەردو ئەلگۆریتمان دا وەکرییە سوپا بشێن د چەند دەمژمێرەکاندا لیستا سەدان ئارمانجان وەک کۆگەهێن چەکی و مالێن سەرکردهیان ئامادە بکەن، کو بەرێ مرۆڤی پێدڤی ب چەندین مەهان هەبوو بۆ هەمان کار.
ئەڤ فەرماندهیێ دیجیتالی بتنێ د ژۆرێن گرتى یێن هەوالگێریێ دا نینە، بەلکو گەهشتییە ناڤ جەرگێ مەیدانێ ژی. ویلایەتێن ئێكگرتى یێن ئەمریکا ب رێکا پڕۆژەیێ (Project Maven)، تەکنەلۆژیا "بیناهییا کۆمپیوتەری" بکار دئینیت بۆ جوداکرنا ترۆمبێلێن مەدەنی ژ وان بارستە مۆشەکێن بەر ب بنگەهێن ئەمریکی ڤە دهێنە ئاراستەکرن. ل همبهر ڤێ ژى ، ئیرانێ جەنگ بریە قیناغا "ئۆتۆنۆمی"؛ درۆنێن وێ یێن خۆکوژ وەک (شاهد 136) نها ب رێکا شرۆڤهكرنا وێنەیی (Image Matching) جهێ ئارمانجێن خۆ ئاشكهرا دكهن، تەنانەت ئەگەر سیگنالێ GPS بهێتە تێکدان ژی. هەڤدەم تههران د "جەنگێ ناسنامهیێ"دا ژیرییا دەستکرد بکار دئینیت بۆ بەلاڤکرنا پێزانینێن چەواشەکار ب مەبەستا تێکدانا بارێ دەروونی یێ ناڤخۆیا ئیسرائیلێ.
ل دویماهییێ، دڤێت بپرسین: ئەڤ جەنگە مە بەر ب کیڤە دبەت؟ ڤەگوهاستنا جەنگی ژ مەیدانا مرۆڤی بۆ مەیدانا سار و بێرهحمییێ یا دیجیتالی، هەرچەندە هویرى و لەزاتی دانایه بهردهستێ سوپایان، لێ مەترسییەکا مەزن لسەر مافێ تایبەتمەندی و ژیانا وەلاتیێن مەدەنی چێكرییه. دەمێ "ئەلبەشیر و لاڤیندەر" بڕیارێ ل سەر ئارمانجان ددەن، سنوورێ ناڤبەرا چەکدار و وەلاتییێ مەدەنی زراڤ دبیت. ئەڤە جەنگەکێ نوى یە کو تێدا شاشییەک د کۆدان دا دبیتە ئەگەرێ کارەساتهكێ لسەر ئەردی؛ جەنگەک کو تێدا بەرپرسیارەتییا ئەخلاقی د ناڤبەرا مرۆڤ و ئامیرەی دا وندا دبیت و رهنگه ل پاشەرۆژێ ، ئەوا بڕیارێ ل سەر چارەنڤیسێ گەلان بدەت، بتنێ ئێک "پیت" یان "کۆدەکێ" شاش بیت.
