سالم جاسم

نوکە رۆژهەلاتا ناڤین ل هەمبەر وەرچەرخانەکا دیرۆکی و مەترسیدارە. دەڤەر بوویە گۆرەپانا شەڕەکێ سار و گەرم دناڤبەرا جەمسەرێن مەزن دا؛ ژ ئالییەکی ڤە ویلایەتێن ئێکگرتی یێن ئەمریکا و هەڤپەیمانێن وێ و ژ ئالییێ دی ڤە کۆمارا ئیسلامی یا ئیرانێ و بەرەیێ "مقاوەمە". دناڤ ڤێ گێلەشۆکێ دا، پاراستنا قەوارەیەکێ سیاسی وەک هەرێما کوردستانێ، کارەکێ ئێکجار زەحمەتە و پێدڤی ب دانایی و هویربییەکا سیاسی یا بێ-وێنە هەیە، چونکی هەر شاشییەکا بچویک د ڤی دەمێ هەستیار دا، دبیت باجا وێ ژدەستدانا دەستکەفتێن دیرۆکی بیت.

هەرێما کوردستانێ ژ رویێ جۆگرافی و سیاسی ڤە دناڤبەرا دۆریانەکا دژوار دایە. ژ ئالییەکی ڤە، خودان دیرۆکەکا دویر و درێژ و هەڤپشکە ل گەل ئەمریکا و وەک هەڤپەیمانەکێ باوەریپێکری د شەڕێ دژە-تیرۆرێ دا دهێتە نیاسین، ژ ئالییەکێ دی ڤە، سنۆرەکێ جۆگرافی و ئابۆری یێ بەرفرەهـ ل گەل ئیرانێ هەیە کو دشیاندا نینە بهێتە پشتگوههاڤێتن. پاراستنا ڤێ هەڤسەنگییێ وەک برێڤەچوونێ یە ل سەر کێرێ؛ هەر مەیلەک بۆ ئالییەکی، کاردانەڤا توند یا ئالییێ دی دێ دویڤ دا دهێت. سەرکرداتییا سیاسی یا هەرێمێ ل ژێر فشارەکا بێ-هژمار دایە دا کو نەکەڤیتە دناڤ ڤان جەمسەربەندییان دا و ئاخا کوردستانێ نەبیتە جهێ ئێکئالیکرنا ناکۆکییێن هێزێن دەرەکی.

دەمەکە بزاڤەکا چڕ و بەرنامە بۆ دارێشتی دهێتە دیتن بۆ راکێشانا هەرێما کوردستانێ بۆ ناڤا شەڕەکێ ژ نەچاری ل دژی ئیرانێ. ئارمانجا ڤان بزاڤان سەرباری پێکئینانا ئارمانجێن خۆ، د هەمان دەم دا تێکدانا وێ سەقامگیرییا سیاسی و ئاشیتیا جڤاکییە یا کو ل کوردستانێ هەیی. ئارمانجکرنا مالا نێچیرڤان بارزانی، سەرۆکێ هەرێما کوردستانێ ل دهۆکێ، مەزنترین و رۆهنترین پەیاما ڤێ پیلانگێرییێ بوو. ئەڤ هێرشە نە بتنێ هێرشێن سەربازی بوون، بەلکو بزاڤەک بوو بۆ تیرۆرکرنا پێگەهێ سیاسی یێ هەرێمێ و تێکدانا وێ هەڤسەنگییا کو نێچیرڤان بارزانی سالانە کار بۆ دکەت.

ئەو ئالییێن کو ل پشت ڤان هێرشان بوون، دخواست هەرێمێ تووشی بەرسڤەکا کردارکی یا توند بکەن کو سەرئەنجامێ وێ دەستوەردانا ئێکسەر بوو د شەڕەکی دا کو چو تێدا نینە ژبلی وێرانکارییێ. شەڕەک کو نە نوکە و نە د پاشەرۆژێ ژی دا چو خزمەتا قەوارەیێ هەرێمێ و دۆزا کوردی ناکەت. ل ڤێرە ئەم پرسیار دکەین: ئەرێ سەرۆکێ هەرێمێ د ڤێ کێشمەکێشێ دا "نێچیر" بوو یان "نێچیرڤان"؟

ب باوەرییا من، هەرچەندە هێرش ل سەر جهێ مانا وی ل دهۆکێ هاتە کرن و ئەڤە لێدانەک بوو ل پێگەهێ هەرێمێ، بەلێ کاردانەڤا ژیرانە و دیپلۆماسی یا نێچیرڤان بارزانی دیار کر کو ئەو نە بتنێ نەبوویە نێچیرا پیلانان، بەلکو وەک "نێچیرڤانەکێ" سیاسی یێ شارەزا شیا ئارمانجێن ستراتیژی یێن پشت هێرشێ پویچ بکەت. نێچیرڤان بارزانی ب دویرکەفتن ژ زمانێ گەفان و بکارئینانا زمانێ دیپلۆماسی و پەنابرن بۆ ئێکدەنگییا ناڤدەولەتی، جارەکا دی سەلماند کو هێزا راستەقینە یا هەرێمێ د "عەقلانییەتا سیاسی" دایە، نەکو د بەرسڤدانا جۆرێ هێرشێن هۆسا دا.

سەرکەفتنا مەزن یا هەرێما کوردستانێ د وێ چەندێ دابوو کو رێ نەدا ئاخا وێ ببیتە پشکەک ژ وی ئاگری یێ کو دەڤەر ب خۆڤە گرتی. ڤێ خۆراگرییا دیپلۆماسی جارەکا دی پێگەهێ هەرێمێ وەک "ناڤەندەکا ئارام" ل دەڤەرێ چەسپاندەڤە. شکەستنا هێرشان د وێ چەندێ دا بوو کو نە بتنێ هەرێم لاواز نەکر، بەلکو بوونە ئەگەر جیهان جارەکا دی پشتەڤانییا خۆ بۆ قەوارەیێ هەرێمێ و سەرکرداتییا وێ دوپات بکەت، یا کو دشێت دناڤ جەرگێ ناکۆکییان دا ئاشتی و هەڤسەنگییێ بپارێزیت.