گاڤ

فەرماندەییا ناڤەندی یا هێزێن ئەمریکا (سێنتکۆم) ڕاگەهاند، هێزێن وان ب توندی بەرسڤا هێرشێن ئیرانێ دایە و شیاینە شەش بەلەمێن شەڕی یێن وی وەلاتی ژناڤ ببەن، د هەمان دەم دا رێرەوەکا کاریگەر بۆ دەرکەفتنا کەشتییێن بازرگانی ژ دەرتەنگا هورمز هاتییە ڤەکرن.

دوشەمبییێ 4ـێ گولانا 2026ێ، براد کووپەر، فەرماندەیێ سێنتکۆمێ، د داخویانییەکێ دا دویماهی پێشهاتێن مەیدانی یێن دەرتەنگا هورمز ئاشکرا کرن و راگەهاند، هێزێن ئەمریکا کۆنترۆلا دەڤەرێ کرییە و رێرەوەک بۆ دەربازبوونا کەشتییان ڤەکریە.

ل گۆرەیی گوتنێن ئەدمیرال کووپەری، د 12 دەمژمێرێن بۆری دا هێزێن ئیرانێ بزاڤکرینە دەستوەردانێ د هاتنوچوونا دەریایی دا بکەن و هێرشی بکەنە سەر کەشتییێن بازرگانی، لێ "هێزێن ئەمریکا ب توندی بەرسڤا هێرشێن ئیرانێ دایە." د ڤێ رویبرویبوونێ دا، ئەمریکا شیایە شەش بەلەمێن بچویک یێن ئیرانی، کو بزاڤ دکرن هاتنوچوونا کەشتییان تێکبدەن، ب تەمامی ژناڤ ببەت.

کووپەری ئاماژە ب وێیەکێ کر، ئەو ئیدی تنێ "یاوەرییا سەربازی (Escort)" بۆ پاراستنا کەشتییان بکارنائینن، بەلکو سیستەمەکێ بەرگرییێ یێ فرەرەهەند دامەزراندینە یێ کو پێکدهێت ژ: کەشتییێن شەڕی و هێلیکۆپتەر، فرۆکێن شەڕی و سیستەمێ ئاگەهدارکرنا بەروەخت (AWACS) و شەرێ ئەلکترۆنی بۆ ژکارئێخستنا هێرشان.

ئەڤ ستراتیژییا نوی بوویە ئەگەرێ وێ یەکێ کو رێرەوەکا کاریگەر بۆ دەرکەفتنا کەشتییان ژ دەرتەنگێ بهێتە ڤەکرن، هەروەسان هوشداری ژ وێ یەکێ ژی دا کو هێشتا مەترسییا "مینێن دەریایی" مایە.

فەرماندەیێ سێنتکۆمێ هوشدارییەکا توند دایە هێزێن ئیرانێ و گۆت: "ب توندی شیرەتان ل هێزێن ئیرانی دکەین کو ژ بنگەهـ و کەرەستەیێن سەربازی یێن ئەمریکا دویربکەڤن." دۆنالد ترەمپ، سەرۆکێ ئەمریکا بریار دایە هەر دەستوەردانەک ب هێزەکا مەزن بهێتە بەرسڤدان.

هەروەسا ئاماژە ب وێ یەکێ دا، ئیرانێ ب مۆشەکێن "کرۆز" کەشتییێن بازرگانی و سەربازی یێن ئەمریکا کرینە ئارمانج، لێ دۆرپێچا دەریایی یا ئەمریکا ل سەر ئیرانێ "ئەنجام ژ وێ یا کو دهاتە چاڤەرێکرن پتر بووینە."

کووپەری تەکەز کر، نوکە سەرنجا وان ل سەر دەرخستنا کەشتییانە ژ دەرتەنگێ و د قویناغا بهێت دا دێ کار بۆ ئاساییکرنا چوونەناڤا کەشتییان بۆ ناڤ دەرتەنگا هورمز کەن.

ژ ئالییەکێ دی ڤە، ل گەل ڤان هەڤرکییێن دەریایی، سوپایێ ئسرائیلێ کەفتییە د حالەتێ"ئامادەباشیێ دا بۆ رویبرویبوونا هەر کارڤەدانەکا نەچاڤەرێکری ل دەڤەرێ."

د هەمان دەم دا لگەل گرژیێن تەنگاڤا هورمز، وەزارەتا بەرگرییا ئیماراتێ د داخویانییەکێ دا ئاماژە دایە، هێزێن ئەسمانی یێن وی وەلاتی شیاینە هژمارەکا مۆشەک و درۆنێن ئیرانێ بئێخنە خوارێ، هەروەسان میدیایێن وی وەلاتی بەلاڤکرینە، کو ژ ئەگەرێ هێرشێن ئیرانێ سێ کەس بریندار ببوون.