راگەهاندن: رزگاربوون ژ ترێندخوازی و بازنەیێن بەرتەنگ، بەرەڤ خواستێن خەلکی
عەبدولرەحمان نەجمەدین
د جیهانا ئەڤرۆدا کو بابەتێن راگەهاندنێ بووینە پشکەکا نەڤەقەتیای ژ ژیانا رۆژانە یا خەلکی، کارێ رۆژنامەڤانی یان کارکرن لسەر شاشەیێن تیڤیان دەربازی بەرپرسیارییەکا ئەخلاقی و جڤاکی یا گەلەک مەزن بوویە.
پێدڤیاتییا رۆژانە یا جڤاکی ب زانیارییان، بارگرانییا ڤێ بەرپرسیارییێ دوجارکی یان زێدەتر لێ دکەت و ڤێ پرسیارا جەوهەری دئینیتە پێشییا مە: راگەهاندنکارێ سەرکەفتی کییە؟ چاوا دێ شێت جهێ خۆ د ناڤا دل و دەروونێ جەماوەریدا کەت؟ چاوا بشێت ببیتە ئەو پرا دناڤبەرا ئالییاندا نەکو بلندگۆیەکا بێ ناڤەرۆک؟ یان ب تنێ کۆژییەکی ببینیت، هەر وەک ئەم دبینن هەژمارەکا مەزن یا راگەهاندنان چ وەک تیڤی یان ژی دیجیتال میدیا د ئەڤی سەردەمیدا ل کوردستانێ هەنە، لێ پترییا وان خۆ د چارچۆڤەیێ بازنەیەکێدا زیندان کریە و هەر د ناڤ وێ بازنەیێدا ل دور وێ بەرژەوەندییا دەستنیشانکری دزڤرن. گۆرەپانا خۆ بەرتەنگ کریە و ب تنێ چاڤێن خۆ بۆ هندەک بەرژەوەندی و بەرگریکرنا ژ ئالییەکی ڤەدکەن، خۆ ژ کارێ خۆ یێ راستەقینە دویرئێخستینە.
راگەهاندنکار یان دەزگەهێ سەرکەڤتی ئەو نینە کو خۆ د ناڤا بازنەیەکا بەرتەنگ و دوبارەدا گرێدەت یان ل دویڤ ترێندان بگەریت و ببیتە ئێخسیرێ لایک، کۆمێنت و ڤیۆیان یان ببیتە کەنالێ خۆ ب خۆ، ئانکۆ مۆنۆلۆگێ ل گەل خۆ بکەت، یان کارێ خۆ ب تنێ ل دۆر بەرژەوەندییێن سنۆردار بپێچیت، چونکی کارکرنا بازنەیی و دوبارە هەردەم دەزگەهی ژ راستییا ژیانا خەلکی دویر دئێخیت و هێدی هێدی ل بەر چاڤێن جەماوەری بێ بها و بێ نرخ دکەت. ل شوێنا ڤێ زڤرینا بێ هۆدە، پێدڤییە راگەهاندن ببیتە چاڤەکێ تیژ و زەلال بۆ هەمی کێشە، ئازار، کێموکاسی، و تەنانەت هیڤی و سەرکەفتنێن خەلکی، دا کو بشێت ب بێ پەرجان و بێ جوداهی وێنەیێ راستەقینە یێ جڤاکی نیشان بدەت و ببیتە بەرسڤەک بۆ حەز و پێدڤییێن راستەقینە یێن بینەر و خواندەڤانێن خۆ.
کەنال ب چاڤان دهێتە دیتن، لێ ژ بۆ هندێ کو باندۆر بگەهیتە کویراتییا دەروونێ وەرگری، پێدڤییە راگەهاندن ببیتە خۆدیکا جەماوەری. ئەڤ هەڤسۆزییە ل وی دەمی دروستدبیت کو رۆژنامەڤان خۆ ژ جوداهییێن چینایەتی، دەڤەرپەرستی و بیرۆکراسی رزگار دکەت و خزمەتکرنا مرۆڤی و جڤاکێ بکەتە ئارمانجا خۆ یا ئێکێ.
دەمێ خەلک هەست ب هندێ بکەن کو ئەڤ دەنگە ل دەرمانێ ئێش و برینێن وان د گەریێت و ب بێ فەرق و جوداهی ڤەکۆلانا دۆز و کێشەیێن وان دکەت، وی دەمی باوەری و ڤیانەکا کویر و بەردەوام دروست دبیت کو چ ئامرازێن تەکنۆلۆژی و ریکلامێن بازرگانی نەشێن وێ باوەرییێ دروست بکەن. ئەڤ ڤیانە یێ خۆکارە نە یا دەستکرد.
د سەر ڤان هەمی ڤان رەهەندانرا، بەرێ بنەغەییێ کو ئەڤی پەیکەری هەمییێ رادگریت، راستگۆییە. د سەردەمەکیدا کو زانیارییێن سەختە و خاپینۆک جیهان و ب تایبەت کوردستان داپۆشییە، ب تنێ راستگۆیی دشێت راگەهاندنێ ژ هەرفین و بێ باوەرییێ بپارێزیت و بکەتە ناڤەندەکا باوەرپێکری. راگەهاندنکارێ سەرکەفتی چاڤەکێ بینەر و نەترس، دلەکێ خەمخۆر و بێجوداهی، و زمانەکێ راستگو و پاک هەیە؛ ئەڤ هەڤسەنگییە کو دبیتە ئەگەر راگەهاندن ژ ئاستێ ڤەگوهاستنا نووچەیان بلندتر دبیت و دبیتە هێزەکا ئاڤاکەر و پارێزەر د ژیانا رۆژانە یا خەلکیدا. ژ بەر کو پێدڤییە د سەر هەبوونا ئەخلاق و ئەتەکێتێن کارێ رۆژنامەڤانییێدا، بەرژەوەندییا نەتەوەی و نیشتیمانی کارێ بەراهییێ یێ رۆژنامەڤانی/ێ بیت.